على ربانى گلپايگانى
304
درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )
« لتتبعنّ سنن من كان قبلكم شبرا بشبر ، و ذراعا به ذراع » . « 1 » شيخ صدوق در كمال الدين از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله روايت كرده كه فرمود : « كل ما كان في الأمم السالفة فانه يكون في هذه الأمة مثله ، حذو النعل بالنعل و القذّة بالقذّة » . « 2 » بديهى است ، رجعت يكى از حوادث مهمّى است كه در تاريخ امّتهاى پيشين رخ داده است ، چنانكه قرآن كريم در مورد قوم يهود و بنى اسراييل مواردى را ذكر نموده است . بنابراين ، به مقتضاى حديث نبوى مزبور ، رجعت در امت اسلامى نيز واقع خواهد شد . امام رضا عليه السّلام در پاسخ سؤال مأمون عباسى در مورد رجعت ، به حديث نبوى مزبور استدلال كرده است . « 3 » فلسفهى رجعت اين است كه عدّهاى از اولياى الهى و دوستداران اهل بيت عليهم السّلام و گروهى از معاندان و دشمنان اهل بيت پيش از آنكه پاداش و كيفر اخروى اعمال خود را دريافت كنند ، به دليل ويژگىهايى كه دارند ، در دنيا در زمانى كه حكومت عدل الهى جهان گستر شده است ، پرتو و بهرهاى از نتايج عقيده و عمل خويش را بيابند . در اينباره كه چه كسانى رجعت خواهند داشت و نام و نشان آنان به طور دقيق چيست ، در برخى از روايات نام افرادى برده شده است ، ولى اظهار نظر قطعى در اين خصوص روا نيست ، علّامهى شبّر پس از بحث عقلى و نقلى در مورد رجعت و
--> ( 1 ) - صحيح البخارى : 9 / 112 ؛ كتاب الاعتصام بقول النبي صلّى اللّه عليه و آله . ( 2 ) - كمال الدّين ، ص 576 . ( 3 ) . بحار الانوار : 53 / 59 ؛ حديث 45 .